و قانون آن تباه مىشود . و علم تعبير احاطه يافتن بقوانين و قواعدى كلى است كه خوابگزار هر آنچه بر او حكايت مىشود تعبير و تأويل آنها را بر آن قوانين مبتنى مىسازد چنان كه خوابگزاران در عين اينكه مىگويند دريا بر پادشاه دلالت مىكند ممكن است در جاى ديگر بگويند دريا بر خشم دلالت مىكند و در جاى ديگر بر اندوه و امر مصيبت بار . و همچنانكه مىگويند مار نشانهء دشمن است در جائى هم ممكن است بگويند نشانهء زندگانى است و در جاى ديگر بگويند پوشندهء راز است و امثال اينها . بنابر اين خوابگزار اين قوانين كلى را در نظر مىگيرد و در هر مقام بر حسب اقتضاى قرائنى كه نشان مىدهند قوانين مزبور براى رؤيا مناسب‌تر و سزاوارتر است خواب را تعبير مىكند . و برخى از اين قرائن را از حالت بيدارى و برخى را از حالت خواب استنباط مىكند و بعضى هم از سرشت خود خواب گزار بسبب خاصيتى كه در وجود وى آفريده شده است برانگيخته مىشود . و هر كس آماده است براى آنچه بر آن آفريده شده است . و اين دانش در ميان پيشينيان و سلف همواره از يكى به ديگرى انتقال مىيافته است . و محمد بن سيرين [ 1 ] در ميان ايشان از مشهورترين عالمان اين دانش بشمار مىرفته و قوانينى از اين علم را از وى گرفته و تدوين كرده‌اند و مردم تا اين عصر آن قوانين را نسل به نسل نقل كرده‌اند و پس از وى كرمانى در اين باره بتأليف پرداخته سپس متأخران [ 2 ] تأليفات بسيارى كرده‌اند و آنچه در اين

--> [ 1 - ) ] ابن سيرين نامش محمد و مكنى به ابو بكر هم بوده است . با حسن بصرى همزمان و از تابعان بشمار ميرفته است . سيرين پدر وى مسگر و از مردم جرجرايا بوده كه اسير شده و مادرش صفيه كنيز ابو بكر بوده است . ابن سيرين در خوابگزارى مشهور و حكايات بسيارى از او نقل شده است و كتابهائى به وى نسبت مىدهند مانند : منتخب الكلام فى تفسير الاحلام و كتاب الجوامع . قبر او در بصره است . و به سال ( 110 ) هجرى درگذشته است . رجوع به ( لغت نامهء دهخدا ) شود . [ 2 - ) ] از متكلمان . ( ن . ل ) .